(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.302. అధ్యాయః 302
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి నానాధర్మప్రతిపాదకపరాశరగీతానువాదః॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

జనక ఉవాచ। 12-302-0x(6449)(77510)
వర్ణో విశేషవర్ణానాం మహర్షే కేన జాయతే।
ఏతదిచ్ఛాంయహం జ్ఞాతుం తద్బ్రూహి వదతాం వర॥ 12-302-1(77511)
యదేతజ్జాయతేఽపత్యం స ఏవాయమితి శ్రుతిః।
కథం బ్రాహ్మణతో జాతో విశేషగ్రహణం గతః॥ 12-302-2(77512)
పరాశర ఉవాచ। 12-302-3x(6450)
ఏవమేతన్మహారాజ యేన జాతః స ఏవ సః।
తపసస్త్వపకర్షేణ జాతిగ్రహణతాం గతః॥ 12-302-3(77513)
సుక్షేత్రాచ్చ సుబీజాచ్చ పుణ్యో భవతి సంభవః।
అతోఽన్యతరతో హీనాదవరో నామ జాయతే॥ 12-302-4(77514)
వక్రాద్భుజాభ్యామూరుభ్యాం పద్భ్యాం చైవాథ జజ్ఞిరే।
సృజతః ప్రజాపతేర్లోకానితి ధర్మవిదో విదుః॥ 12-302-5(77515)
ముఖజా బ్రాహ్మణాస్తాత బాహుజాః క్షత్రియాః స్మృతాః।
ఊరుజా ధనినో రాజన్పాదజాః పరిచారకాః॥ 12-302-6(77516)
చతుర్ణామేవ వర్ణానామాగమః పురుషర్షభ।
అతోన్యే త్వతిరిక్తా యే తే వై సంకరజాః స్మృతాః॥ 12-302-7(77517)
క్షత్రియాతిరథాంబష్ఠా ఉగ్రా వైదేహకాస్తథా।
శ్వపాకాః పుల్కసాః స్తేనా నిషాదాః సూతమాగధాః॥ 12-302-8(77518)
అయోగాః కారణా వ్రాత్యాశ్చాండాలాశ్చ నరాధిప।
ఏతే చతుర్భ్యో వర్ణేభ్యో జాయంతే వై పరస్పరాత్॥ 12-302-9(77519)
జనక ఉవాచ। 12-302-10x(6451)
బ్రహ్మణైకేన జాతానాం నానాత్వం గోత్రతః కథం।
బహూనీహ హి లోకే వై గోత్రాణి మునిసత్తమ॥ 12-302-10(77520)
యత్ర తత్ర కథం జాతాః స్వయోనిం మునయో గతాః।
శూద్రయోనౌ సముత్పన్నా వియోనౌ చ తథా పరే॥ 12-302-11(77521)
పరాశర ఉవాచ। 12-302-12x(6452)
రాజన్నైతద్భవేద్బ్రాహ్మమపకృష్టేన జన్మనా।
మహాత్మనాం సముత్పత్తిస్తపసా భావితాత్మనాం॥ 12-302-12(77522)
ఉత్పాద్య పుత్రాన్మునయో నృపతే యత్ర తత్ర హ।
స్వేనైవ తపసా తేషామృషిత్వం విదధుః పునః॥ 12-302-13(77523)
పితామహశ్చ మే పూర్వమృశ్యశృంగశ్చ కాశ్యపః।
వేదస్తాండ్యః కృపశ్చైవ కాక్షీవత్కమఠాదయః॥ 12-302-14(77524)
యవక్రీతశ్చ నృపతే ద్రోణశ్చ వదతాంవరః।
ఆయుర్మతంగో దత్తశ్చ ద్రుమదో మాత్స్య ఏవ చ॥ 12-302-15(77525)
ఏతే స్వాం ప్రకృతిం ప్రాప్తా వైదేహ తపసో బలాత్।
ప్రతిష్ఠితా వేదవిదో దమేన తపసైవ హి॥ 12-302-16(77526)
మూలగోత్రాణి చత్వారి సముత్పన్నాని పార్థివ।
అంగిరాః కశ్యపశ్చైవ వసిష్ఠో భృగురేవ చ॥ 12-302-17(77527)
కర్మతోఽన్యాని గోత్రాణి సముత్పన్నాని పార్థివ।
నామధేయాని తపసా తాని చ గ్రహణం సతాం॥ 12-302-18(77528)
జనక ఉవాచ। 12-302-19x(6453)
విశేషధర్మాన్వర్ణానాం ప్రబ్రూహి భగవన్మమ।
తతః సామాన్యధర్మాంశ్చ సర్వత్ర కుశలో హ్యసి॥ 12-302-19(77529)
పరాశర ఉవాచ। 12-302-20x(6454)
ప్రతిగ్రహో యాజనం చ తథైవాధ్యాపనం నృప।
విశేషధర్మా విప్రాణాం రక్షా క్షత్రస్య శోభనా॥ 12-302-20(77530)
కృషిశ్చ పాశుపాల్యం చ వాణిజ్యం చ విశామపి।
ద్విజానాం పరిచర్యా చ శూద్రకర్మ నరాధిప॥ 12-302-21(77531)
విశేషధర్మా నృపతే వర్ణానాం పరికీర్తితాః।
ధర్మాన్సాధారణాంస్తాత విస్తరేణ శృణుష్వ మే॥ 12-302-22(77532)
ఆనృశంస్యమర్హిసా చాప్రమాదః సంవిభాగితా।
శ్రాద్ధకర్మాతిథేయం చ సత్యమక్రోధ ఏవ చ॥ 12-302-23(77533)
స్వేషు దారేషు సంతోషః శౌచం నిత్యాఽనసూయతా।
ఆత్మజ్ఞానం తితిక్షా చ ధర్మాః సాధారణా నృప॥ 12-302-24(77534)
బ్రాహ్మణాః క్షత్రియా వైశ్యాస్రయో వర్ణా ద్విజాతయః।
అత్ర తేషామధీకారో ధర్మేషు ద్విపదాం వర॥ 12-302-25(77535)
వికర్మావస్థితా వర్ణాః పతంతి నృపతే త్రయః।
ఉన్నమంతి యథా సంత ఆశ్రిత్యేహ స్వకర్మసు॥ 12-302-26(77536)
న చాపి శూద్రః పతతీతి నిశ్చయో
న చాపి సంస్కారమిహార్హతీతి వా।
శ్రుతిప్రయుక్తం న చ ధర్మమాప్నుతే
న చాస్య ధర్మే ప్రతిషేధనం కృతం॥ 12-302-27(77537)
వైదేహకం శూద్రముదాహరంతి
ద్విజా మహారాజ శ్రుతోపపన్నాః।
అహం హి పశ్యామి నరేంద్ర దేవం
విశ్వస్య విష్ణుం జగతః ప్రధానం॥ 12-302-28(77538)
సతాం వృత్తమధిష్ఠాయ నిహీనా ఉద్దిధీర్షవః।
మంత్రవర్జం న దుష్యంతి కుర్వాణాః పౌష్టికీః క్రియాః॥ 12-302-29(77539)
యథాయథా హి సద్వౄత్తమాలంబంతీతరే జనాః।
యథాతథా సుఖం ప్రాప్య ప్రేత్య చేహ చ మోదతే॥ 12-302-30(77540)
జనక ఉవాచ। 12-302-31x(6455)
కిం కర్మ దూషయత్యేనమథో జాతిర్మహామునే।
సందేహో మే సముత్పన్నస్తన్మే వ్యాఖ్యాతుమర్హసి॥ 12-302-31(77541)
పరాశర ఉవాచ। 12-302-32x(6456)
అసంశయం మహారాజ ఉభయం దోషకారకం।
కర్మ చైవ హి జాతిశ్చ విశేషం తు నిశామయ॥ 12-302-32(77542)
జాత్యా చ కర్మణా చైవ దుష్టం కర్మ న సేవతే।
జాత్యా దుష్టశ్చ యః పాపం న కరోతి స పూరుషః॥ 12-302-33(77543)
జాత్యా ప్రధానం పురుషం కుర్వాణం కర్మ ధిక్కృతం
కర్మ తద్దూషయత్యేనం తస్మాత్కర్మ న శోభనం॥ 12-302-34(77544)
జనక ఉవాచ। 12-302-35x(6457)
కాని కర్మాణి ధర్ంయాణి లోకేఽస్మింద్విజసత్తం।
న హింసంతీహ భూతాని క్రియమాణాని సర్వదా॥ 12-302-35(77545)
పరాశర ఉవాచ। 12-302-36x(6458)
శృణు మేఽత్ర మహారాజ యన్మాం త్వం పరిపృచ్ఛసి।
యాని కర్మాణ్యహింస్రాణి నరం త్రాయంతి సర్వదా॥ 12-302-36(77546)
సంన్యస్యాగ్నీనుదాసీనాః పశ్యంతి విగతజ్వరాః।
నైఃశ్రేయసం కర్మపథం సమారుహ్య యథాక్రమం॥ 12-302-37(77547)
ప్రశ్రితా వినయోపేతా దమనిత్యాః సుసంశితాః।
పయాంతి స్థానమజరం సర్వకర్మవివర్జితాః॥ 12-302-38(77548)
సర్వే వర్ణా ధర్మకార్యాణి సంయక్
కృత్వా రాజన్సత్యవాక్యాని చోక్త్వా।
త్యక్త్వా ధర్మం దారుణం జీవలోకే
యాంతి స్వర్గం నాత్ర కార్యో విచారః॥ ॥ 12-302-39(77549)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి మోక్షధర్మపర్వణి ద్వ్యధికత్రిశతతమోఽధ్యాయః॥ 302॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-302-6 ఊరుజా వణిజో రాజన్నితి ధ. పాఠః॥ 12-302-10 నానాత్వం బ్రహ్మక్షత్రియాదిభావేన భిన్నత్వం। గోత్రతః అన్వయతః। గోత్రాణి బ్రహ్మక్షత్రియాదీని ఉగ్రాంబష్ఠాదీని చ। తస్మాజ్జాతితారతంయమయుక్తమిత్యర్థః॥ 12-302-11 యథా కాక్షీవతా శూద్రాయాముత్పాదితాః పుత్రా బ్రాహ్మణత్వం నీతా నతు తే నిషాదత్వం ప్రాప్తా ఇత్యర్థః। తస్మాత్కారణద్వారా కార్యద్వారా వా జాతిభేదో న యుక్త ఇతి భావః॥ 12-302-14 వసుస్తాండ్య ఇతి థ. పాఠః। వటస్తాండ్య ఇతి ధ. పాఠః॥ 12-302-16 తపసో శ్రయాదితి థ. పాఠః॥ 12-302-26 నిరయేత్రయ ఇతి థ. పాఠః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.